Największe szczyty świata

Autor

Artur Kidaj

Wstęp

Przeprowadzę analizę na bazie danych zamieszczonej na (“List of Highest Mountains on Earth” 2023). Otrzymana baza została zaprezentowana w formie tabeli. Poniżej przedstawiono jej kilka pierwszych wierszy (patrz Tabela 1). Tabela ukazuję nazwy oraz dane największych szczytów na Ziemi. Składa się z 120 wierszy i 13 kolumn.

Tabela 1: Pierwsze szesć wierszy tabeli “List of world’s highest peaks”
Rank Name HeightM HeightFT ProminenceM ProminenceFT Range Coordinates Parent First Successful Unsuccessful Country
3 Mount Everest 8849 29032 8849 29032 Mahalangur, Himalaya 27°59′17″N 86°55′31″E NA 1953 145 121 Nepal, China
4 K2 8611 28251 4020 13190 Baltoro, Karakoram 35°52′53″N 76°30′48″E Mount Everest 1954 45 44 Pakistan, China
5 Kanghenjunga 8586 28169 3922 12867 Kangchenjunga, Himalaya 27°42′12″N 88°08′51″E Mount Everest 1955 38 24 Nepal, India
6 Lhotse 8516 27940 610 2000 Mahalangur, Himalaya 27°57′42″N 86°55′59″E Mount Everest 1956 26 26 China, Nepal
7 Makalu 8485 27838 2378 7802 Mahalangur, Himalaya 27°53′23″N 87°05′20″E Mount Everest 1955 45 NA Nepal, China
8 Cho Oyu 8188 26864 2340 7680 Mahalangur, Himalaya 28°05′39″N 86°39′39″E Mount Everest 1954 79 28 China, Nepal

Analiza parametrów

  1. Rank - informuje o pozycji w rankingu najwyższych szczytów. Znak “S” oznacza, że wierzchołek nie kwalifikuje się jako szczyt wybitny nie jest uwzględniany w pozycjonowaniu.

  2. Name - nazwa omawianego szczytu.

  3. HeightM - wysokość bezwzględna podana w metrach nad poziomem morza w zaokrągleniu z dokładnością do jedności.

  4. HeightFT - wysokość bezwzględna podana w stopach nad poziomem morza w zaokrągleniu z dokładnością do jedności.

  5. ProminenceM - minimalna deniwelacja względna lub wybitność szczytu podana w metrach nad poziomem morza w zaokrągleniu z dokładnością do jedności (patrz Rysunek 1). Minimalna wysokość potrzebna do zejścia z danego szczytu przed wejściem na inny wyżej położony teren (więcej informacji (“Topographic Prominence” 2022)). Aby szczyt został sklasyfikowany jako wybitny minimalna deniwelacja względna musi osiągnąć umowną wysokość. W tej bazie danych ta wartość wynosi 500.

  6. ProminenceFT - wybitność szczytu podana w stopach nad poziomem morza w zaokrągleniu z dokładnością do jedności.

    Rysunek 1: Wybitność szczytu

  7. Range - składa się z dwóch członów oddzielonych przecinkiem. Pierwszy informuje o nazwie pasma górskiego (wydzielonej części łańcucha górskiego), drugi o nazwie łańcucha górskiego. W przypadku gdy podana została jedynie jedna nazwa, to dotyczy ona łańcucha górskiego.

  8. Coordinates - współrzędne geograficzne szczytu. Pierwsza została podana szerokość, druga długość. Oznaczenia:

    • xx° - stopień

    • yy′ - minuta

    • zz″ - sekunda

    • N - północ

    • E - wschód

  9. Parent - szczyt macierzysty - najwyższy szczyt zlokalizowany na tym samyw wzniesieniu co omawiany szczyt (patrz Rysunek 1).

  10. First - rok pierwszego zdobycia szczytu. Wartość NA oznacza, że szczyt nie został jeszcze zdobyty.

  11. Successful - liczba udanych wypraw na szczyt przed 2004 rokiem. Liczba odnosi się do zarejestrowanych ekspedycji. Indywidualne próby nie zostały uwzględnione. Wartość NA oznacza brak danych.

  12. Unsuccessful - liczba nieudanych prób zdobycia szczytu przed 2004 rokiem na tych samych zasadach co udane.

  13. Country - kraj lub kraje w których znajduje się dany szczyt.

Analiza lokalizacji

Analizę zbioru danych rozpocznę od danych związanych z położeniem omawianych gór. Na wykresie Rysunek 2 przedstawiłem wykres słupkowy zależności kraju od liczby znajdującym się w nim szczytów.

Rysunek 2: Liczba szczytów na kraj

Jak widać szczyty zlokalizowane są Azji i rozłożone są w 8 państwach. Aż 50 z nich znajduję się w Chinach. Na drugim miejscu uplasował się Pakistan z 42 wierzchołkami a za nim Nepal z 34. Natomiast po jednym szczycie posiadają Afganistan, Kirgistan oraz Pakistan i są to odpowiednio: Noshaq, Jengish Chokusu, Ismoil Somoni Peak Taji.

Następnie omówię dane z kolumn ‘Range’ i ‘Parent’. Dla lepszej wizualizacji pierwszy parametr podzieliłem na dwa zbiory. Tabela 2 składa się z 4 kolumn: nazwy atrybutu, liczby unikalnych wystąpień, największy zbiór unikalnych wystąpień oraz nazwie najczęstszego obiektu.

Tabela 2: Analiza łańcuchów i pasm górskich oraz szcytów macierzystych
Nazwa Unikalne Najwięcej Najczęściej
Łańcuch górski 8 61 Himalaya
Pasmo górskie 33 12 Mahalangur
Szczyt macierzysty 50 9 Gasherbrum I

Analiza wysokości

Przed analizą właściwą wszystkich szczytów chciałbym najpierw przyjrzeć się szczytom niewybitnym. Ich dane numeryczne zostały przeanalizowane w Tabela 3

Tabela 3: Parametry niewybitnych szczytów
Nazwa Ilość Średnia Min Max
HeightM 14 7,504.29 7200 8027
ProminenceM 14 1,313.36 217 2897
First 14 1,968 1939 1987
Successful 13 8 1 43
Unsuccessful 14 5 0 19

W bazie danych znajduje się 12 niewybitnych szczytów. Ich wybitność z definicji jest niska i osiąga wartości z przedziału od 217 metrów do 288 metrów. Jednak wybitność nie wpływa na samą wysokość tych szczytów, gdyż ich średnia wielkość klasyfikowała by ich w połowie stawki wszystkich gór. Natomiast nie są one popularne wśród taterników. Jedynym wyjątkiem jest Annapurna IV z 43 udanymi i 18 nieudanymi ekspedycjami.

Uwzględniając już wszystkie szczyty przedstawiłem wykres słupkowy prezentujący najwyższe wartości wybitności szczytów z podziałem na łańcuchy górskie (patrz Rysunek 3).

Rysunek 3: Szczyty o największej wybitności

Sczytem o najwyższej wybitności jest oczywiście Mount Everest. Jako najwyższa góra na Ziemi jej wysokość jest równa jej wybitności. Następnie znajduję się 4000 metrowy przeskok, po czym spadek tej wartości się stabilizuje. Najwięcej szczytów na wykresie znajduje się w Himalajach. Pozostałe łańcuchy zawierają po jednym szczycie.

Poniżej przedstawiłem tabelę Tabela 4 szczytów o największej różnicy wysokości i wybitności. Oprócz omawianej wartości zawiera ona nazwę szczytu jak i samą wysokość i wybitność. Dodatkowo w tabeli zostały zaznaczone szczyty niewybitne.

Tabela 4: Szczyty o największej różnicy wysokości i wybitności
Nazwa Wysokość Wybitność Różnica
Lhotse 8516 610 7906
Gasherbrum III 7946 355 7591
Nuptse 7864 305 7559
Gyahung Kang 7952 672 7280
Dhaulagiri V 7618 340 7278
Molamenqing 7703 433 7270
Annapurna IV 7525 255 7270
Gasherbrum IV 7932 712 7220
Chomo Lonzo 7804 590 7214
Sunanda Devi 7434 229 7205

W tabeli oczywiście przeważają szczyty niewybitne, aczkolwiek największą różnicę wartości osiągną szczyt wybitny - Lhotse. Swoje miejsce uzyskał dzięki dużej wysokości klasyfikującej go na 4 w rankingu oraz małej wybitności jedynie o 110 większą ponad minimalną normę. Oprócz Lhotse w tabeli znalazły się jeszcze 3 inne szczyty wybitne.

Analiza wspinaczkek górskich

Ostatnim fragmentem mojej pracy będzie analiza danych dotyczących wspinaczek górskich. Na pierwszym wykresie Rysunek 4 przedstawiłem wykres słupkowy szczytów o największej liczbie ekspedycji przed 2004 rokiem.

Rysunek 4: Najpopularniejsze szczyty

Najpopularniejszym szczytem okazał się Mount Everest z 266 ekspedycjami, za nim Annapurna I z 185, a następnie Nanga Parbat z 119. Możemy zauważyć, że wyskość góry ma znaczny wpływ na jej popularność. Mimo że pozycje w rankingach nie odpowiadają sobie, to na omawianym wykresie tylko dwa szczyty nie są ośmiotysięcznikami - są to Annapurna IV oraz Kamet.

Poniższe wykresy Rysunek 6 (a) oraz Rysunek 6 (b) przedstawiają odpowiednio liczbę udanych oraz nieudanych ekspedycji przed rokiem 2004.

(a) Najczęstrze udane wspinaczki

(b) Najczęstrze nieudane wspinaczki

Rysunek 5: Wspinaczki

Porównując wartości z Rysunek 4 możemy dojść do wniosku, iż z tych szczytów najtrudniejszym do zdobycia okazuje się Nanga Parbat. Jako jedyny szczyt posiada więcej prób nieudanuch niż tych udanych. Nie wpływa to jednak na popularność szczytów wśród taterników co zostało przedstawione powyżej. Pozostałe wartości mają zbliżone wartości.

Poniżej przedstawiłem histogram rozłożenia pierwszych zdobyć szczytów na lata (patrz Rysunek 6).

Rysunek 6: Pierwsze zdobycia szczytów w latach

Pierwsze szczyty z bazy danych zdobyto w latach 30 dwudziestego wieku. Najwięcej szczytów zdobyto po raz pierwszy w latach 1955-1965. Później wartości zaczynają spadać z uwagi na ograniczoną liczbę szczytów. Ostatni szczyt - Saser Kangri II - zdobyto w 2011 roku. W zbiorze pozostały cztery szczyty, które nie zostały jeszcze zdobyte.

References

“List of Highest Mountains on Earth.” 2023. Wikipedia, January.
“Topographic Prominence.” 2022. Wikipedia, May.